Le Passé – Geçmiş

le-passe1

Le Passé/130 dk / Dram / Renkli /2013/Fransa-İtalya
Yönetmen: Asghar Farhadi 
Senaryo: Asghar Farhadi 
Oyuncular: Bérénice Bejo (Marie Brisson), Tahar Rahim (Samir), Ali Mosaffa (Ahmad), Pauline Burlet (Lucie), Sabrina Ouazani (Naïma)

Bu yazı filmin sürprizlerini ele vermektedir.

İranlı ünlü yönetmen Asgar Farhadi 2011 yapımı, çok ses getiren yapımı A Seperation (Bir Ayrılık) ile Yabancı Dilde En İyi Film Oscarı’nı alarak uluslararası çapta da oldukça tanınır olmuştu. Bu filmde, bir boşanmanın yol açtıkları üzerinden ilerleyen senaryoda, suç ve suçlu kavramlarının etrafında dolaşan yönetmen, Le Passé (Geçmiş)’de de yine bu sorular üzerine kafa yormaya davet ediyor. Bu kez bir boşanmanın sarsıntısını değil, paçamızdan çekiştiren “geçmiş”i masaya yatırıyor.
Geçmiş, Farhadi’nin ülkesi dışında çektiği ilk film, buna rağmen kendine has stilini korumuş. Onun dar mekan çekimleri ve bu sahnelerdeki sıkışıklık karakterlerin iç dünyalarında yaşadıkları sıkışmışlığı yansıtır.  Karakterler resmedildikleri bu çerçevenin dışına çıkmak isterler. Adeta mekanın, yaşadıklarına ve iç dünyalarına dar geldiği hissine kapılırız. Küçük alanlarda hareket etmek için çatışma içinde olduklarının yakınından geçmek zorundadırlar, eşyayla dolu odaların içinde kafalarını toplamaya uğraşırlar. Yaratılan bu ambiyans, içte tutulan şeylerin bir patlama anında dışarı yansıtılması, paramparça hikayelerin toparlanması için ıvır zıvırla dolu odaların düzenlenmesi arzusu uyandırır.
Ahmad 4 yılın ardından ayrı yaşadığı eski karısı Marie’den resmen boşanmak için İran’dan Paris’e gelir. Marie’nin hayatındaysa yeni biri vardır. Samir.. Kendini, boyanmakta olan ve eşyaları garaja kaldırılmış eski evinde, eski karısının 2 kızı, onun yeni sevgilisinin oğlu ve bu kurulmaya çalışılan yeni düzenin, evin sakinleri üzerinde yarattığı sarsıntının tam ortasında bulur. Zamanla bilinmeyenler açığa çıkar. Samir’in karısının intihar ettiğini ve hastanede komada olduğunu öğreniriz. Bu intiharın gerçek nedeni, Marie, Samir ve buna sebep olduğunu düşünen Lucie’nin önlerindeki en büyük sorundur. Bu trajik olayın kaynağı Samir ve Marie’nin ilişkisi olarak görünürken, sorumluluk sırayla Lucie ve hatta Samir’in dükkanında çalışan Naïma’nın üzerinde gezinir. Yine suç ve suçlunun belirsizleştiği bir düzlemde buluruz kendimizi.
Bir Ayrılık’ta yönetmen, bir ilişkinin bitimini baz alarak aslında İran toplumunun resmini çiziyordu. Toplumdaki derin ekonomik adaletsizlik ve sınıfsal ayrım bu hikayenin etrafında şekillenen küçük hikayecikler ile anlatılıyordu. Durumlar ve olaylar karşısında takındığımız tavırların tam olarak mensup olduğumuz sınıf ile alakalı olduğunun da altını çiziyordu. Le Passé’de ise yönetmen farklı bir biçimde karakterlerin çatışmasını sınıfsal farklılıkları üzerinden değil, duygusal sarsıntıları üzerinden anlatıyor. Bu şekilde karakterler, yaşadıkları vicdan azabı, suçluluk duygusu, yansıtma, inkar etme, yeniden başlama herşeyi sıfırlama arzusu, bir başkasına, yanındakine sığınma ve onunla hayata tutunma halleri üzerinden ortaklaşırken, öte yandan, kadın ve erkek olma, anne ve baba olma veya olmama, çocuk ve yetişkin olma, bir aileye sahip olma veya olmama, birini terk eden kişi olma veya terkedilen olma, ölen birini kaybetme veya terkeden birini kaybetme halleri üzerinden de derin şekilde ayrışıyorlar. Bunun bir istisnası kuşkusuz, Naïma’nın duygusal durumu ile değil, işini kaybetme ve sınır dışı edilme korkusu ile hareket etmesi. Bu karakter ile Farhadi hayatta kalma mücadelesinin tüm diğer duygu durumu ve moral çatışmaların üzerine çıkabileceğini vurguluyor.
Ahmad, hikayenin orta yerine düştüğünde, Marie eli sakatlandığı için çekemediği el frenini çekmesinden, kızı Lucie ile iletişimi koptuğu ve onunla oturup konuşamadığından onunla konuşup sorunun ne olduğunu anlamaya çalışmasına değin bir iyilik meleği veya kurtarıcı rolü üstlenmiş gibidir. Ahmad’ın geçmişte Marie’yi ne denli incittiğini öğrendiğimizde ve bu kurtarıcı -yardımcı erkek rolünün ona ne kadar ağır geldiğini anladığımızda bu imaj yıkılıverir. O da ete kemiğe bürünür, zaafları yanlışları ile o da geçmişle hesabını kesemeyen karakterlerin arasında yerini alır.
Farhadi’nin filmlerinde kadın karakterler, sinemada görmeye alışkın olmadığımız şekilde sahici ve güçlü karakterlerdir. O öyküsünü kurarken kadını erkeğin arka planında konumlandırmamaya, rolleri eşitlemeye özen gösterir. Le Passé’nin kadın karakteri Marie, her ne kadar A Seperation’ın Simin’i gibi kararlı ve kendinden emin görünmese ve hayatını toparlamak için Samir ve Ahmad’ın desteğine muhtaç görünse de, gerektiğinde meydan okuyan ve kendi varlığını her durumda sakınmadan ortaya koyabilen bir karakterdir. Belki bu haliyle çok daha sahicidir de. Öte yandan erkek karakterler de ne ondan daha güçlü ne de daha haklıdırlar. Kadın, erkek, çocuk tüm karakterleri zaafları ve güçlü yönleriyle beraber, yani en sahici halleriyle izleriz.
Ahmad’ın Lucie ile konuştuğu sahnede Lucie ona Marie’nin Samir ile birlikte olduğunu çünkü Samir’in ona benzediğini söyler. Samir ise filmin sonunda Marie ile yaptığı konuşmada, onun hayatındaki boşluğu doldurma misyonu olduğunu bildiğini söyler. Lucie,  yaşadğı vicdan azabından kurtulmadan geleceğe yürüyemeyeceğini düşünmektedir. Ahmad, terkettiği Paris’te kendine ait bir hayat bırakarak İran’a gitmiştir. Yeni başlangıçlar yaparak mutlu olmak isteyen tüm bu karakterler, geçmişten yakasını kurtaramamış, geçmişi yeniden kurmaya veya yenilerde eskiyi arama eğilimindedir. Farhadi aslında bu filmle geçmişle hesabı kesmeden rahat edemeyeceğimizi, onu yaşanmamış gibi havaya uçuramayacağımızı gösterirken, geçmişin yaralarını iddia ettiğimiz gibi başkalarının değil, onlarla birlikte bizim de açtığımızı anlatıyor.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s